Η νυχτερινή χρήση κινητών τηλεφώνων και άλλων ψηφιακών συσκευών από εφήβους αποτελεί αντικείμενο αυξανόμενου επιστημονικού ενδιαφέροντος, καθώς συνδέεται με σημαντικές διαταραχές του ύπνου και πιθανές επιπτώσεις στη νευρογνωστική και ψυχολογική ανάπτυξη.
Η American Academy of Pediatrics συνιστά την απομάκρυνση ηλεκτρονικών συσκευών από το υπνοδωμάτιο παιδιών και εφήβων, υπογραμμίζοντας ότι η συνεχής έκθεση σε οθόνες κατά τις βραδινές ώρες επηρεάζει αρνητικά τόσο τη διάρκεια όσο και την ποιότητα του ύπνου.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του University of California, San Francisco, η οποία δημοσιεύθηκε στο JAMA Pediatrics, σημαντικό ποσοστό εφήβων χρησιμοποιεί κινητές συσκευές κατά τη διάρκεια της νύχτας, ακόμη και σε ώρες που φυσιολογικά αντιστοιχούν στον κύριο κύκλο ύπνου. Η έρευνα βασίστηκε σε δείγμα 657 εφήβων με μέση ηλικία περίπου 15 ετών και εντάχθηκε σε ευρύτερο πρόγραμμα μελέτης της εγκεφαλικής ανάπτυξης.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες χρησιμοποιούσαν τα κινητά τους τηλέφωνα για μεγάλο χρονικό διάστημα μεταξύ 22:00 και 06:00, κυρίως για πρόσβαση σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, υπηρεσίες streaming, βιντεοπαιχνίδια και ψηφιακή επικοινωνία.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η νυχτερινή έκθεση σε οθόνες επιδρά στον ύπνο μέσω πολλαπλών βιολογικών και συμπεριφορικών μηχανισμών:
η έκθεση στο μπλε φάσμα φωτός καταστέλλει την παραγωγή μελατονίνης,
η συνεχής γνωστική και συναισθηματική διέγερση καθυστερεί την έναρξη του ύπνου,
οι ειδοποιήσεις και η διακοπτόμενη χρήση της συσκευής προκαλούν κατακερματισμό του ύπνου,
η συνήθεια επαναλαμβανόμενου ελέγχου του τηλεφώνου ενισχύει μοτίβα εξαρτητικής συμπεριφοράς.
Ο ερευνητής Jason Nagata υπογραμμίζει ότι οι έφηβοι χρειάζονται κατά μέσο όρο 8–10 ώρες ποιοτικού ύπνου ημερησίως για τη φυσιολογική ανάπτυξη του εγκεφάλου, τη ρύθμιση της διάθεσης, τη μνημονική λειτουργία και τη σχολική απόδοση. Η χρόνια στέρηση ύπνου έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο άγχους, καταθλιπτικών συμπτωμάτων, μειωμένης συγκέντρωσης και χαμηλότερης ακαδημαϊκής επίδοσης.
Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί προτείνουν τον περιορισμό της χρήσης οθονών κατά τις βραδινές ώρες, την απομάκρυνση των κινητών συσκευών από το υπνοδωμάτιο και την υιοθέτηση σταθερών συνηθειών ύπνου, με στόχο τη διατήρηση της νευροβιολογικής και ψυχοσωματικής υγείας των εφήβων.
Πηγή: Nagata JM, Kim KE, Leong AW, Christakis DA, Baker FC, Hale L. Smartphone Use on School Nights in the Adolescent Brain Cognitive Development Study. JAMA Pediatr. Published online May 18, 2026. doi:10.1001/jamapediatrics.2026.1707
https://jamanetwork.com/journals/jamapediatrics/fullarticle/2849136 (22-05-2026)
